Modelspoorbaan aankleding met eenvoudige materialen

Inleiding

Op deze pagina lees je over de materialen en bouwwijzen, welke ik heb gebruikt voor de diverse landschappelijke onderdelen. Ik pretendeer hiermee niet het ei van Columbus uitgevonden te hebben. Ook al omdat er meerdere wegen naar Rome leiden.

Voor velen is het misschien geen nieuws, voor anderen is er misschien wel een bruikbare tip bij. Ook kunnen mensen met een smallere beurs er hun voordeel meedoen.

 Van enkele onderstaande onderwerpen zijn ook kleine video fragmenten te zien op deze site. Hoe het werkt, en welke technische hulpmiddelen gebruikt zijn.
 

Onderwerpen

Prijsverschillen

Bergen en tunnels                    

Beschilderen van bergpartijen

Sneeuweffecten

Gras, zand en grind bestrooien

Muren van gips

Hekjes voor weilanden of tuinen

Beschilderen van figuren en dieren

Waterpartijen

Echt stromend water

Varend bootje

Beweegbare brug

Haperende wissels

Handige hulpjes

Programma Koploper
Railsbedding
Kleurgebruik
Stoeltjes-kabelbaan
Zwevende deltavlieger
Bewegende vliegtuigen en helikopters boven de baan
 


Prijsverschillen

Bij vakhandelaren, webshops en beurzen is van alles te koop. Maar als ik de prijzen zie en bereken welke kleine oppervlaktes je er mee kan doen, zoek ik toch ook naar alternatieven.

Ik geef hier enkele voorbeelden: hardschuim voor bergen voor 40 euro, goed voor 1 m² (al naar gelang het versnijden en de hoogte van de berg natuurlijk). 6 stukjes structuurrots voor 15 euro. 250 ml. graslijm voor 6 euro of zelfs een apparaat om via een elektrostatisch veld grassen rechtop te plakken voor 150 euro. Dan denk ik dat ik met een zak van 25 kg rood- of geelband gips voor circa 8 euro,  een zak modelgips van 2.5 kg voor circa 6 euro en een pot waterkit van 1 kg voor circa 5 euro, toch veel voordeliger uit ben. Daarbij komt dat ik er een veel grotere oppervlakte mee kan bewerken. Ook zijn de mooie voorbeelden op verpakkingen en publicaties lang niet altijd haalbaar voor iedereen. Alles staat of valt met de handigheid en het creatieve vermogen van de modelbouwer zelf. Ik heb natuurlijk ook een heleboel artikelen gekocht, zoals bouwpakketten, strooimaterialen, rails, treinen en niet te vergeten alle elektronica. Maar heb wel ervaren dat er ook genoeg alternatieve materialen zijn voor het maken van landschappen die bij gewone bouwmarkten verkrijgbaar zijn. Zoals ook hele sets penselen en kwastjes uit de grabbelton voor een paar euro. Tijdens en na de zomervakantie zijn bij veel winkels hele sets plakkaat en acrylverf te koop voor scholieren, die bijna niets kosten in verhouding met de potjes verf in een hobbyzaak. En het eindresultaat hoeft er niet minder om te zijn.

Bergen en tunnels

Nadat de sporen gemonteerd waren op stroken multiplex van 8 tot 12 cm breed, heb ik voor de berg- en heuvelpartijen staande schotjes gemaakt op de baan. Daarin zaagde ik gelijk de eventuele tunnel ingangen en de schotjes ongeveer in het model van de berg of heuvel, zoals ik die in mijn gedachte had.

Waar huisjes en gebouwen moesten komen plaatste ik een horizontale vlakke plaat.

Over de verticale schotjes heen heb ik centimetergaas (volièregaas) geniet, en in een meer gewenst model gevouwen en geknipt. Dit soort gaas is goedkoop, laat zich prima in model vouwen en is bovendien stevig genoeg om het gips te dragen.

Over het gaas heb ik stroken dun papier (4 à 5 cm breed) geplakt met behangplaksel, zodat het gips niet door het gaas zou zakken en de daaronder gelegen sporen zou beschadigen.

Tussen twee bergen in, heb ik een brug op pijlers geplaatst en de tunnelingangen voorzien van stenen poorten, gegoten van gips of kant-en-klare kunststof.

Daarna ben ik begonnen met een dikke laag geelband gips aan te brengen, in een laag van 3 tot 5 cm dik. Ik smeerde niet meer in, als dat ik de twee volgende dagen kon bewerken met mesjes, kraspennen en oude houtbeitels. Als het gips nog vochtig is laat het zich makelijker bewerken dan als het helemaal droog is. Bovendien is dat ook gezonder voor de omgeving en de oude stofzuiger waarmee je het weggesneden gips verwijderd.

Nadat de bergwanden naar mijn zin waren, heb ik de huisjes en gebouwen, na het eventueel beschilderen of besneeuwen daarvan, in het vlakke gips geplaatst. Bij huisjes vind ik het n.l. lelijk als je tegen hun grondplaten aan kijkt, daarom verzink ik deze ook in een dun laagje gips. Daarna maak ik er een tuintje of straatje omheen. Zover de inkijk van de tunnels was, heb ik met behulp van schoenendooskarton de poorten in de diepte verlengd en donker geschilderd.

Beschilderen van bergpartijen

Voor het beschilderen van bergpartijen gebruik ik altijd verf op waterbasis, zoals acrylverf.

Deze verf verdun ik hier en daar tijdens het opbrengen met veel water, zodat de kleuren verschillende tinten krijgen. Ook meng ik diverse kleuren grijs, oker, bruin en groensoorten op bepaalde plekken door elkaar, zodat je geen harde afscheidingen krijgt. De hoogst gelegen bergen meer met lichtgrijs en hoe lager, met bruin- en groentinten. Zo krijg je meer hoogte en diepte effecten op een toch relatieve kleine oppervlakte. Daarna volgt het bekleden met grassen, struiken en bomen.

Sneeuweffecten

De betreffende huisjes behandel ik vooraf.

Met modelgips, aangemaakt als dunne yoghurt, begiet ik de daken met ongeveer 3 mm (op schaal H0 is dat al gauw 25 cm in werkelijkheid). Door het dak naar alle kanten een beetje schuin te houden, loopt het gips vanzelf een beetje over de randen met een afgerond effect. Daarna breng ik een dikke laag witte latexverf aan en bestrooi dat gelijk in met glittersneeuw boven een opvang bakje.

Het voordeel van witte latexverf vind ik dat alles spierwit wordt en tevens goed als lijm dient. Dit gedeelte van mijn baan is nu al 15 jaar geleden aangelegd en nog altijd zit de sneeuw muurvast. Helaas is een lichte vergeling, na al die jaren, niet te vermijden.

Bij de vensterbankjes e.d. schraap ik met een plat kwastje, ook weer wat witte latex en strooi dat ook in met glittersneeuw. Ook de bomen, hekjes, palen en andere objecten doe ik op dezelfde wijze.

Op de gedeeltes waar ik wat stuifsneeuw wil hebben doe ik dat met spatwerk. Met spatwerk bedoel ik, met behulp van een oude tandenborstel en een stukje horrengaas, (gespannen op een klein raamwerkje), wat witte verf in vele kleine spatjes een kleurverloop aan te brengen.

Gras, zand en grind bestrooien

Ik gebruik bijna voor alles waterkit van Bison. De voordelen van deze kit vind ik o.a. de donker bruine kleur, de pasta-achtige substantie en dat het op waterbasis is. Daardoor kan je, als je het later wil veranderen, het opnieuw vochtig maken en zo weg schrapen met een plamuurmesje.

Voor grassen gebruik ik altijd vezels in diverse lengtes en kleuren. Voor bv. weilanden smeer ik een stuk in met deze kit, bestrooi het ruim met diverse groene vezels en gele vlokken en rol het luchtig in met een klein schuim verfrollertje. De kleinere plekken bewerk ik met de platte kant van een kwastje. Daarna gelijk met een krachtige stofzuiger op 1 cm afstand er overheen om de vezeltjes wat rechtop te krijgen. In de stofzuigerslang heb ik een fijnmazig netje aangebracht om het weggezogen materiaal weer opnieuw te kunnen gebruiken.

Omdat weilanden en grindpaadjes in werkelijkheid niet altijd even effen zijn, komt de bruine kleur goed van pas. De wat kalere plekken lijken dan op bv. kleigrond. Doordat de kit een pasta-achtige substantie is, kan je hiermee ook kleine verhogingen aanbrengen. Of juist gaatjes en oneffenheden wegwerken. Ook bomen met voetjes en struiken van IJslandsmos kan je prima met deze kit plakken.

Muren van gips

Jaren geleden heb ik op een beurs twee siliconen gietmallen voor een paar gulden gekocht. De ene is bestemd voor muurtjes, de ander voor pijlers en pilaren. Ik heb daar veel gebruik van gemaakt met modelgips. Zelfs ronde muren.

Ik maak daarvoor van stevig karton of een dunne aluminiumplaat een halfronde mal in de ronding die ik nodig heb. Daarna giet ik in de vlakliggende siliconenmal het dunne gips. Na enkele minuten, net op het moment dat het gips stijf begint te worden, leg ik de mal met gips in of op de rond gevormde mal, al naar gelang het een holle of bolle muur moet worden. Eventueel de gietzijde van het gips nog luchtig nastrijken om ontstane haarscheurtjes dicht te smeren bij een holle muur. Na een paar uur kan het uit de gietvorm en verder drogen. De volgende dag kan je het voorzichtig met een mesje bewerken en op maat snijden. Ook maak ik er met behulp van een figuurzaag ronde poortjes en tunnel-ingangen mee. Maar dan moet het gips wel helemaal droog zijn om doorbreken te voorkomen.

Als het gipsmuurtje droog en klaar is, schilder ik hem helemaal vol met een grijze voegen- kleur. Met de platte kant van een hard kwastje dep ik de zgn. steentjes met een steenkleur, bv. donkergrijs, bruin of roodachtig.

Hekjes voor weilanden en tuinen

Waar koeien of paarden grazen, behoren natuurlijk ook afzettingen te staan.

Ik snijd van lucifers of kaasprikkers vierkante of ronde paaltjes van ongeveer 2 cm lengte. Waar de afzetting komt boor ik met een 3 mm.boor gaatjes op een afstand van 2 tot 3 cm. Een beetje willekeurig dus, ook mogen de paaltjes best een beetje scheef staan. (Ik heb nog nooit een boer met meetlint en waterpas op zijn land bezig gezien om afzettingen te maken.)

De paaltjes druk ik vervolgens met een kloddertje waterkit in de geboorde gaatjes tot op de gewenste hoogte.

Voor het prikkeldraadeffect gebruik ik heel dun koperdraad op rol. (Verkrijgbaar in handenarbeid winkels.) Dit draad wikkel ik aan de eerste paal vast en vervolgens wikkel hem 1 slag om alle volgende paaltjes t/m de laatste, waar ik hem dan weer afhecht. Zo maak ik twee draden boven elkaar (één in het midden en één bovenaan).

Daarna ga ik eerst alle paaltjes, inclusief de wikkelingen van het koperdraad, donker of bruin schilderen. Als laatste schilder ik het koperdraad tussen de paaltjes met aluminiumverf, alsof het gegalvaniseerd prikkeldraad is. Ik zet er aan het begin en eind van de afzetting nog een in 45° graden paaltje tegen aan.

Op deze manier heb ik ook planken hekjes gemaakt. In plaats van het koperdraad, snijd ik strookjes houtfineer van 1 à 1,5 mm breed en lijm deze met een druppeltje secondelijm tegen de paaltjes.

Beschilderen van figuren en dieren

Op menige modelspoorbaan is het vaak wat kaal wat betreft mensen- en dieren figuren. Ik denk dat het veelal komt vanwege de prijs. Kant en klare figuren kosten al gauw 1 à 2 euro per stuk. Daarom koop ik zelf bijna altijd onbeschilderde figuren. Dan heb je voor nog geen 20 euro, 120 tot 150 figuren van bijvoorbeeld Preiser of  Noch. Want op een gemiddelde zolder of hobbykamer-modelbaan heb je al gauw 500 figuren nodig om het een beetje te vullen en scènes te maken. Wil je dan ook nog, zoals ik gedaan heb, je personentreinen van passagiers voorzien op de bankjes, komen er al gauw nog een paar honderd bij.

Mijn werkwijze is daarom als volgt: laat de figuren vooral aan het gietframe vastzitten en lijm losse figuren met een druppeltje secondelijm op een stripje plastic of iets dergelijks.

Als je probeert een figuur los in de hand houdend te beschilderen, wordt het meestal een drama, en zakt de moed je algauw in de schoenen om nog verder te gaan.

Meestal schilder ik gelijk een serie van 20 of 30 exemplaren. Ik begin altijd eerst om alle gezichten en andere blote lichaamsdelen met een huidskleur te beschilderen, en daarmee, mag je best wat morsen over de kleding.

Daarna pak ik bv. een geel kleurtje en ga wat kleding stukken van een paar figuren beschilderen, vervolgens met bv. rood of blauw en beschilder daarmee weer wat andere kleding, enz. enz. Als laatste snijd ik ze voorzichtig los en geef de schoenen, hoed of haardos nog een kleurtje.

Mijn ervaring is wel, dat je beter wat felle kleuren kunt gebruiken, zodat ze goed zichtbaar blijven in het geheel van de baan. Soms moet je iets overdrijven of afwijken van je schaalverhouding.

Ik gebruik óók hiervoor acryl verf en een goed marterharen penceeltje nr. 1. Dunner hoeft niet, want dan heeft een penceel geen body meer om de verf vast te houden.

Deze werkwijze gaat over schaal H0. Hoe het zal werken voor schaal N, heb ik geen ervaring mee, maar zal zeker erg lastig zijn.

Waterpartijen

Als ik iets moeilijk vind, dan is dat wel om water te imiteren. Ik ben dan ook nog niet helemaal tevreden over sommige van mijn waterpartijen. Bij de meeste waterlopen heb ik eerst in het gips een geul gemaakt, vervolgens geschilderd en stenen, planten en riet aan de oevers gemaakt. Daarna heb ik het met blanke hoogglanslak bestreken en in de nog natte lak kleine kiezelsteentjes gelegd. Daarna nog een paar keer gelakt.

Maar na enkele tijd werd de glanzende laklaag toch dof vanwege het aanklevende stof. Daarom heb ik later, over de laklaag, een epoxy-laag (lamineer- en giethars) aangebracht. Dit blijft beter glimmen en oeverschaduwen spiegelen. De steile watervalletjes heb ik gemaakt van transparante folie, 1 mm dik. Over deze folie heb ik van boven naar beneden een laag schuimend plasticlijm laten lopen en bewerkt met wat witte synthetische verf, om de stroming en het schuimige water te accentueren.

Echt stromend water

De grootste vijand is stof, de tweede is water en vocht. Of misschien wel andersom.

Toch wilde ik een riviertje hebben met echt stromend water, waarin een bootje zou kunnen varen. Ik heb dit als volgt opgelost.

Na de vormgeving met behulp van hout en gips, heb ik aan het begin- en eindpunt een stukje pvc pijp van 16 mm doorsnee gelijmd. Dit voor de aan- en afvoer van het water.

De bodem is schuin aflopend, met een verval van ongeveer 5 cm.

Nadat er bruggen in gemaakt waren, is het geheel geschilderd. Als laatste heb ik alles tot
1,5 cm boven het toekomstige waterpeil, 3 tot 4 maal dik in de epoxy lak gezet.

Op de aan- en afvoer pijpjes is een slang gemonteerd. De afvoerslang komt onder de baan uit in een 25 liter jerrycan, die daarnaast verbonden is met een oud aquarium filterpomp, die het water weer oppompt naar de aanvoer slang. Met behulp van een tussenkraantje kan ik de instromende druk regelen, zodat het geen spetterpartij gaat worden. In het afvoer pijpje is een uitneembaar stukje slang van 4 cm gestoken, die zorgt dat het waterniveau op de juiste hoogte blijft.

Voor het water maak ik gebruik van 50 à 60 % auto ruitensproeier vloeistof. Daar zit ook een percentage antivries in en geeft daardoor gelijk een lichtblauw kleurtje. Met deze vloeistof heb ik geen last van algen en verslijming. Ik overweeg nog wel om er ook wat bruine kleurstof aan toe te voegen om het iets minder transparant te maken.

In het gekanaliseerde stuk door Nederland is de onderkant volledig vlak en glad gehouden. Waarom? Dat beschrijf ik in het stukje over een varend bootje.

Varend bootje

Onder het vlakke stuk kanaal heb ik een plank met spoorrails gemonteerd. Daarop rijdt een afgedankte oude locomotief heen en weer. Boven op deze loc, heb ik een 10 cm lange aquariummagneet gemaakt (een magneet om de ramen mee schoon te maken). Met 1 mm speling rijdt deze loc, in de lengte met een flauwe S-bocht, onder het kanaaltje door.

In het zelf gemaakte bootje, met vlakke bodem, heb ik twee kleine en lichtere contra magneetjes op de bodem geplakt, zodat via het magnetische veld tussen boot en loc, het bootje vanzelf mee vaart.

Deze gelijkstroom loc rijdt nog analoog. Daarom gebruik ik voor de automatische ompoling, een ouderwetse elektromagneetschakelaar met veel contactpunten. Deze worden in- en uit geschakeld door twee drukcontacten tussen de rails van het pendel bergtreintje, op zijn begin en eindpunt.

Op de plank met rails, heb ik in beide richtingen, op ¼ van het traject, twee sleepcontacten gemaakt, om de beweegbare brug elektrisch te openen. Aan begin- en eindpunt bevindt zich een drukcontact om de brug weer te sluiten.

Het mooiste zou zijn, als ik ook deze loc kan digitaliseren. Maar het traject is wel erg klein om in twee blokken te verdelen. Het voordeel zou zijn: het geleidelijker optrekken en afremmen en tevens om via “Koploper” de brug te kunnen bedienen, bij onderhoud locomotieven, schakel functiedecoders van het programma. Maar zo houd je altijd nog verbeter wensen, wat deze hobby juist zo leuk maakt.

Beweegbare brug

Het systeem is eigenlijk heel simpel. Ik heb een oude CD/DVD brander, van welke alleen de laser stuk was, open gemaakt en alle elektronica verwijderd. Alleen het motortje en het aandrijfmechaniek voor de beweegbare lade, heb ik laten zitten. Met een oude 9 volts gelijkstroom-adapter kon ik het motortje voeden. Het totale branderhuis is verticaal onder de brug gemonteerd. Aan de lade zitten twee verstelbare trek- en duwstangetjes, door de baan heen, en aan het uiteinde van de brug gemonteerd. Verder heb ik met een relais een eind afschakeling bij het sluiten van de brug gemaakt.

Haperende wissels

Hoewel ik niet van plan was om op het gebied van elektrotechnische onderdelen te schrijven, wilde ik dit onderwerp nog wel aankaarten.

Het grootste gedeelte van mijn baan bestaat uit Fleischmann profi-rails en wissels. Ik ben daar best tevreden over. Alleen heb ik altijd problemen gehad met de magneetaandrijvingen voor de wissels. Zij schakelen te zwak en zijn heel gevoelig voor vuil, als er bv. een korreltje zand of grind in komt.

Op het moment dat ik mijn baan wilde gaan digitaliseren, wilde ik van dat probleem af. Totaal heb ik 10 wissels, waarvan 1 drieweg wissel. Na eerst 4 wissels uitgeprobeerd te hebben, zijn nu in totaal 8 wissels voorzien (onder de baan) met motorische aandrijvingen van Conrad Electronic, met de daarbij behorende Littfinski wisseldecoders. Deze wisselaandrijvingen werken zeer krachtig en perfect. Bovendien kan je ze geheel onzichtbaar opstellen onder de baan.

De twee overige wissels met de Fleischmann magneetschakelingen bleven haperen. Na wat zoekwerk, kwam ik erachter dat het probleem veroorzaakt werd door het zwakke schuifcontact wat er inzit. Om dat ik verder met ESU magneetartikel-decoders werk, welke je kan programmeren voor zowel continu- als pulsstroom, heb ik het bewuste schuifcontact verwijderd. De beide spoeltjes zijn nu rechtstreeks aan de stroomtoevoer bedrading gesoldeerd omdat ik uiteindelijk met pulsstroom, geen eindafschakkeling meer nodig heb. Het resultaat werkt perfect, óók deze wisselaandrijvingen werken nu weer betrouwbaar en zetten de wisseltongen volledig om.

Handige hulpjes

Er zijn ook nog twee kleine hulpmiddelen die ik wil bespreken, omdat ik die zelf graag gebuik.

In plaats van de talloze soorten afbreekmesjes gebruik ik voor het kleine en precisie snijwerk altijd een scalpelmesje (chirurgen mesje). Afbreekmesjes zwabberen altijd in hun houder. En bij kracht zetten breken ze spontaan af en heb je weer een snee in je vinger of een beschadiging aan het object.

Het tweede hulpmiddel is een injectiespuit. Ik gebruik zo een spuit voor smeerolie, om de treinen en andere bewegende delen te smeren. Ook gebruik ik ze voor bv. plastic- of hobbylijm, welke vaak in die rottige tubes zit. Met die tubes heb je last dat er of niks uitkomt, of opeens een heleboel. Maar met zo een injectiespuit kan je heel nauwkeurig doseren. Als je de zuiger er aan de achterzijde uittrekt, kan je hem heel gemakkelijk vullen.

De lijmvloeistof van Revell bv. wordt ook geleverd met een dun metalen doseerbuisje. Als dit buisje verstopt raakt door uitdroging e.d. houd ik er voorzichtig een vlammetje onder, knijp vervolgens in de flacon, en na even sissen loopt hij weer door.

Programma Koploper

Vanaf februari 2010 werk ik nu ook met het programma “Koploper”. Ik vind het een geweldig goed programma voor geautomatiseerd rijden en schakelen. Heel gebruiksvriendelijk en met heel veel mogelijkheden. Zelf ben ik niet zo een computerneut, maar na een paar dagen, met behulp van het bijbehorende “help” programma, kwam ik er al aardig uit. Via deze weg spreek ik dan ook mijn bewondering en dank uit voor Paul Haagsma en andere medewerkers, voor de ontwikkeling van dit programma. Voor meer informatie en gratis downloaden van dit programma, verwijs ik graag naar onderstaande link.

 

 www.pahasoft.nl

Railsbedding

Nadat het houten frame met daarop de stroken multiplex voor de spoorrails klaar was, heb ik de rails eerst uitgelegd in de juiste vormen. Langs de rails heb ik met potlood op het hout de contouren afgetekend. Omdat ik gekozen had voor profi-rails van Fleischmann, welke al voorzien zijn van een klein talud en imitatie basalt tussen de bielzen, heb ik voor de bevestiging gekozen voor tweezijdig klevend foamband van 2 mm dik. Het foamband is 18 mm breed en zonder de papieren afdeklaag laat het zich prima met de bochten meebuigen. Bovendien is de geluidsdemping net zo goed als met stroken van kurk, welke veel duurder zijn. Met twee stroken tegen elkaar geplakt, is dat goed voor de breedte van profi-rails.

Ook kan je later de rails redelijk goed verwijderen als dat nodig is: door een smal plamuurmes tussen rails en ondergrond te steken, maak je de foamlaag stuk en komt de rails los.

Spijkeren vind ik geen ideale oplossing, omdat er dan toch gedeelten zijn die geen vaste verbinding hebben met de ondergrond en zodoende kunnen resoneren.

Daarna heb ik tegen en naast de rails (1 tot 1,5 cm breed) grind geplakt.

Omdat ik jaren later niet tevreden was over het grind, heb ik daaroverheen mini basalt (korrel  1-3 mm) geplakt en als het ware dijkjes gevormd met behulp van waterkit. Aan de uitloop van de dijkjes heb ik korrel 1-2 mm gebruikt. Zoals ik al eerder heb geschreven, moet je soms een beetje afwijken van je schaal verhouding om optisch een beter effect te krijgen.

Het deel van de baan, welke ik de Grand-Canyon noem, bestaat uit open rails. Ik heb daar ook tussen de bielzen, met behulp van een injectiespuit gevuld met hobbylijm, basalt gelijmd. In principe lijm ik altijd alles vast, zodat ik eens per jaar met een krachtige stofzuiger al het stof kan verwijderen.

Kleurgebruik

Kleuren vind ik een belangrijk onderdeel. Nu heb ik het voordeel, dat ik vroeger in mijn grafische opleiding veel over kleuren heb moeten leren. En in de vele jaren dat ik werkzaam ben geweest in een drukkerij veel ervaring met kleuren heb opgedaan, als ook kleurmengingen. Het is ook makkelijk als je over een afgedankte kleurwaaier kan beschikken.

Op zo een kleurwaaier staat bij elke kleur hoe die samengesteld is uit bepaalde hoofdkleuren.

Veel drukkerijen vernieuwen regelmatig deze waaiers en geven vaak de oude weg aan belangstellenden.

Terug naar de spoorbaan.

Waar veel natuur (flora) kleuren voorkomen, zijn het alleen de bloeiende bloemen die zeer felle kleuren kunnen hebben. Daarom heb ik dan ook voor bergbegroeiingen, grassoorten, bomen, struiken en allerlei zand of bodemkleuren, gedekte kleuren gebruikt. Zoals dat in de echte natuur ook is. Daar en tegen gebruik ik voor de kleding van figuren, auto’s, e.d. wel felle kleuren. Ook huizen en gebouwen hebben veelal sombere kleuren maar de daarop aanwezige bloembakken bv. zijn dan weer fleurig met felle kleuren.

Zo ontstaan er dan mooie contrasten welke de spoorbaan zo natuurgetrouw mogelijk maken.

Stoeltjes-kabelbaan

Bij de bouw van het Zwitserland-gedeelte, vond ik dat er toch eigenlijk ook een kabelbaantje met skiërs en langlaufers bij hoorde.

Toen ik dan ook een keer op de Eurospoor-beurs was en bij een verkoper een doos vol kleine elektromotortjes zag liggen (met en zonder vertragingen) was er ook een goede voor mij bij. Met een vertraging tot drie toeren per minuut, leek mij een mooie snelheid voor een kabelbaan-aandrijving en voor een paar guldens kocht ik hem. Later had ik spijt dat ik niet nog meer van dergelijke motortjes gekocht had.

Aangezien mijn zoon geen belangstelling meer had voor de “Constructie-Box” (ook bekend als Mecano) vond ik daar twee mooie grote drijfriemwielen van 6 cm. doorsnee bij. Deze wielen monteerde ik op twee assen, waarvan één as weer aan het boven vermelde motortje werd bevestigd, zodanig dat zij horizontaal ronddraaien.

Voor de twee tussenmasten van de kabelbaan heb ik bovenleidingmastjes (voor brede overspanningen) gebruikt. Aan de twee uiteinden van de daarop gemonteerde liggende assen heb ik ook weer “Constructie-Box”-wieltjes van 15 mm. doorsnee gemaakt.

Met de z.g.n. kabel heb ik wat moeten experimenteren. Van hoedenelastiek tot allerlei touwtjes, maar uiteindelijk heb ik 1 mm. gevlochten nylon metselaarskoord gebruikt. Dit koord is hol en rekt absoluut niet op deze afstand en heeft nu al jaren de juiste omtrek en spanning behouden. Doordat dit koord hol is kon ik daar de, van verenstaal 0,5 mm.(pianosnaar) gebogen ophanging van de stoeltjes, insteken. De insteek is 4 mm. lang en met secondelijm geborgd, zodat zij nog soepel om de grote wielen kunnen draaien. In het midden van de ophangbeugeltjes heb ik een scharnierpunt gemaakt zodat de stoeltjes mooi recht hangen, ondanks de schuine op- en afgaande kabel. De stoeltjes heb ik gemaakt van plastic bankjes waarvan de pootjes zijn weggehaald. Op de bankjes passen precies twee (H0) zittende figuurtjes. Aan de bankjes, om de figuurtjes heen, heb ik van verenstaal een veiligheidsbeugel gemonteerd.

Zwevende deltavlieger

De deltavlieger zelf is gewoon gekocht in een winkel. Maar is ook zelf gemakkelijk te maken van stevig papier en een geraamte van verenstaal.

De aandrijving voor het zweven is eigenlijk een erfstuk van mijn ouders. In de jaren zestig prijkte er bij ons thuis een elektrische klok op de schoorsteenmantel. Deze klok werd aangedreven met een 230 volts motortje want het batterijentijdperk was toen nog niet aangebroken.

Toen deze klok werd afgedankt heb ik mij er over ontfermd. Niet om te zien hoe laat het is, maar natuurlijk om dat aandrijfmotortje. Dus klok gesloopt, de grote en kleine wijzer verwijderd en aan de secondewijzer een 25 cm lang stukje verenstaal gesoldeerd. Het motortje heb ik met de achterzijde aan het plafond gemonteerd in een hoek van ongeveer 25° boven de spoorbaan.

De deltavlieger is met behulp van heel dun nylon visdraad aan het uiteinde van het verenstaal opgehangen. Het resultaat is nu, dat de deltavlieger in een cirkel van 50 cm ronddraait en door het schuin ophangen van het motortje, tevens op en neer beweegt.

Bewegende vliegtuigen en helikopters boven de baan

Totaal heb ik drie passagiersvliegtuigen, vier militaire straaljagers en twee helikopters boven de spoorbaan gemaakt. De schaal van mijn spoorbaan is 1:87, maar voor de vliegtuigen e.d. was dat niet te handhaven. Ik heb dan ook bouwpakketten gekocht waarvan ik dacht dat ze vanaf de grond gezien een beetje passend zouden zijn. Ook de snelheid waarmee ze voortbewegen klopt natuurlijk niet in verhouding. Dat zou het geheel erg onrustig maken. Deze vliegtuigen zijn meer als extra decoratie bedoeld.

Voor de aandrijving heb ik kleine elektramotortjes op 230 Volt gebruikt (gesloopt uit schakelklokken van oude wasautomaten). Van een plank hardhout van 16 mm. dik heb ik ronde schijven van circa 10 cm. gezaagd en met een freesmachine op de kopse kanten is een V-groef gefreesd. Op de vier hoeken boven de baan, heb ik met behulp van Constructie-Box onderdelen, zoals beugels en asjes, steunen aan het plafond bevestigd. Alle vier de steunen hebben een verschillende lengte, zodat je een licht stijgend en dalend effect krijgt. Bij één van de vier wielen is een motortje opgebouwd om het geheel rond te draaien. Voor de ronddraaiende transportdraad heb ik nylon koord van 0,5 mm gebruikt (backinglijn voor vliegvissers). Een vijfde scharnierend wiel met trekveer is aangebracht om de lijn gespannen te houden.

De vliegtuigen zijn met behulp van twee heel dun nylon vissnoer en behulp van een dun verenstaal klein gebogen achtje (8) opgehangen aan het nylon koord. De achtjes zorgen ervoor dat de wielen gemakkelijk gepasseerd kunnen worden en dat het nylon koord kan draaien om haar eigen as, zonder het vliegtuig-ophang-vissnoer op te winden.

De twee helikopters worden op dezelfde wijze voortbewogen, alleen op een kleiner gedeelte van de baan en in een driehoekig traject.

Om alle twintig halogeen (dimbare) lichtspotjes en de hierboven omschreven steunen, motortjes en draden aan het plafond te camoufleren heb ik van piepschuim wolken nagebootst. Deze wolken zijn zodanig aan het plafond bevestigd dat vanaf de voorzijde van de spoorbaan niets meer is te zien van de technische hulpmiddelen en het net lijkt of het zonlicht tussen de wolken doorschijnt.

In het midden van de baan heb ik een platte wolk van ongeveer 150 cm. doorsnee opgehangen, welke in het midden aan een motortje is bevestigd. Daar hangen dan aan de rand de 4 straaljagers, welke met een hogere snelheid rondraaien als de vliegtuigen en helikopters.

 

(Bij het maken van het videofilmpje heb ik de vliegtuigen en straaljagers stil moeten hangen, omdat de camera last had van de bewegingen en slagschaduwen, door zich er constant op scherp te stellen.)

Tot slot

Bij het lezen van bovenstaande bouwtips, zal het u niet ontgaan zijn dat er bij mij geen enkel elektrisch apparaat naar de vuilstort gaat, zonder eerst geïnspecteerd te hebben op bruikbare onderdelen. Vooral kleine motortjes, V-snaar wieltjes, asjes en trafo’s zijn voor mij nog eventueel bruikbaar om toe te passen voor deze hobby.

Schrijf een commentaar: (Klik hier)

123website.nl
Tekens over: 160
OK Verzenden.

Wilma van Hout-Bar | Antwoord 21.04.2017 08.57

Geweldige informatie voor een oma die low budget voor haar kleinzoon een kleine modelbaan wil bouwen. hartelijke dank

Roel Ooms | Antwoord 18.02.2015 12.47

Is het in modelspoorbouw verantwoord om een spoorbrug over water niet waterpas te leggen? Het is geen boogbrug meer een lage brug.

jaap de vries | Antwoord 04.05.2014 00.03

mooie site, duidelijk uitgelegd..., ga zo door, groetjes Jaap...

pdg | Antwoord 30.03.2013 23.42

genoten van de video's . ook de uitleg van de werking van diverse onderdelen van de baan . Leuk dat er verschillende stijlen door elkaar rijden, mooie site !

anita en rob | Antwoord 07.01.2013 19.48

Hallo,
Echt een prachtige site.hoe bepaal je nu de hoogte van een berg.
Wie kan ons hier bij helpen.

Kick 09.01.2013 13.21

Stuur mij jullie email adres, want via deze weg heb ik weinig schrijfruimte. Mijn email adres staat op onze pagina "Modelspoor en Miesjes".

anton cillessen | Antwoord 24.11.2012 22.59

hallo kick vind het een hele mooie baan ben zelf ook een nieuwe baan opnieuw aan het opzetten maar iedeen komen altijd van pas en hier zitten er genoeg bij
gr.

sven | Antwoord 19.11.2012 12.16

ik heb ook een modelbaan maar me opa wil een skybaan maken

ad van iersel | Antwoord 12.11.2012 13.55

wat een geweldige site , met echt bruikbare tips
nog een vraag , heb een model dierentuin 8m2 nu wil ik daarboven een kabelbaan ,geheel horizontaal .kan dat ?

Jan Westland | Antwoord 20.12.2010 22.08

Goedenavond Kick, Mooie site.
haperende Fl. wissels. Ik heb gedaan zoals door jou beschreven. Echter aan de wissel trekt hij het niet, Enig idee ? Hoor graag

Bekijk alle commentaren

Nieuwe commentaren

21.04 | 08:57

Geweldige informatie voor een oma die low budget voor haar kleinzoon een kleine modelbaan wil bouwen. hartelijke dank

...
26.12 | 06:15

ik schreef al in jullie gastenboek, dat dit de mooiste baan is, die ik ooit heb gezien. Hou me op de hoogte van nieuwigheden !

...
22.09 | 18:36

Hallo Stella, Jannie en Kick, Lang geleden he? Maar plotseling dacht ik aan jullie toen ik op de verhalensite kwam. Ik genoot weer van je. Groet Cojo,

...
01.07 | 15:57

Hallo Vera,

Bedankt voor je spitse reactie. Je hebt goed ingespeeld op de tekst uit mijn stukkie.
Groetjes van Mies.

...
Je vindt deze pagina leuk